नेपाल सरकार
गृह मन्त्रालय
जिल्ला प्रशासन कार्यालय,
कन्चनपुर


  कञ्चनपुर जिल्लाकाे परिचय

 
१. जिल्ला परिचय 
१.१ पृष्ठभूमि 
कञ्चनपुर जिल्ला सुदूरपश्चिमाञ्ल विकास क्षेत्र अन्तर्गत पर्ने तराईका दुई जिल्लाहरु कैलाली र कञ्चनपुर मध्ये तराइको सवै भन्दा पश्चिमी जिल्ला हो । यो जिल्ला हाल महाकाली अञ्चलमा पर्दछ । पहिले नेपालको बाइसे चौबीसे राज्य रहेको बखत यो जिल्ला डोटी राज्य अन्तर्गत पर्दथ्यो । त्यतिबेलासम्म यस जिल्लाको नामाकरण भईसकेको थिएन ।  वि.स.२०१८ बैसाख १ गते नेपाललाई १४ अञ्चल ७५ जिल्लामा विभाजन गरे पश्चात कञ्चनपुर जिल्ला एक स्वतन्त्र जिल्लाको रुपमा स्थापित भएको हो । कञ्चनपुर नया““ जिल्लाको रुपमा स्थापित भए पछि सर्वप्रथम यसको सदरमुकाम हाल बैलौरी नगरपालीकाको बैलौरी बजारमा रहेको थियो । वि.स.२०१९ साल पछि यो जिल्लाको सदरमुकाम बेलौरीवाट महेन्द्रनगरमा सरेको देखिन्छ । नेपालको संविधान,२०७२ बमोजिम यो जिल्ला ७ नं प्रदेशमा पर्दछ । 
ऐतिहासिक पृष्ठभूमि हेर्दा सन् १८१६ को सुगौली सन्धी बाट बिशाल नेपालको गुमेको ठुलो भु–भाग सगै कञ्चनपुर जिल्ला पनि व्रिटिश इण्डियामा गाभिन पुग्यो । सन् १८६० मा भएको  सन्धिबाट तराईका बा“के, बर्दिया, कैलाली संगै कञ्चनपुर जिल्ला पनि नेपाल सरकारले फिर्ता पाए पश्चात कञ्चनपुर जिल्ला पनि नया““ मुलुकका नामले परिचित छ । यो जिल्ला सुदूरपश्चिमाञ्ल विकास क्षेत्रका पहाडी जिल्लामा खाद्यान्न आपूर्ति गर्ने खाद्य भण्डारको रुपमा रहेकोछ । 
जलवायुको हिसाबले यस जिल्लामा उष्ण तथा उपोष्ण प्रकारको हावापानी रहेको छ । वार्षिक सरदर १७७१.५ मिली लीटर वर्षा हुने गर्दछ । विशेष गरी जेष्ठ महिना देखि भाद्र महिनासम्म निकै गर्मी हुने यस जिल्लामा पौष र माघ महिनामा ज्यादै जाडो हुन्छ । गर्मी याममा यहॉको तापक्रम अधिकतम ४३ डिग्री सेलसियस सम्म पुग्छ भने हि‘उदमा न्युनतम ३ डिग्री सेलसियस सम्म पुग्न जान्छ । यहॉको जलवायुमा प्रचुर मात्रामा आद्र्रता (ज्गmष्मष्तथ) पाईन्छ, जुन सरदर ७१.१६ प्रतिशत रहेको छ ।                         
१.२ भौगोलिक अवस्था–    
 यस जिल्लाको पूर्वमा कैलाली, पश्चिम तथा दक्षिणमा भारत र उत्तरमा डडेल्धुरा जिल्ला पर्दछ । यो जिल्ला २८० ३२ुु उत्तर देखि २९० २८ुु उत्तरी अक्षांस र ८०० ३ुु पुर्व देखि ८०० ३३ुु पुर्वी देशान्तर सम्म फैलिएको छ । यस जिल्लाको क्षेत्रफल १६१० वर्ग कि.मी.मध्ये ३७ प्रतिशत भू–भाग खेतीयोग्य, ५५ प्रतिशत भू–भाग वन जंगल  र ८ प्रतिशत भू–भाग खोला नालाले ओगटेको छ । भूतलीय उचाईको हिसाबले हेर्दा यो जिल्ला समुद्री सतह देखि दक्षिणमा १६० मीटर देखि उत्तरमा १५२८ मीटर सम्मको उचाईमा अवस्थित छ । जिल्लाको पूर्व–पश्चिम औसत लम्बाई ४४ कि.मि. र उत्तर – दक्षिण औसत चौडाइ‘ ३४ कि.मि. रहेको छ । 
भौगोलिक विभाजनको आधारमा यस जिल्लालाई चुरे भू–भाग भावरको भू–भाग र तराईको मैदान गरी ३ भागमा विभाजन गरी हेर्न सकिन्छ । महाकाली , जोगबुढा , चौधर , मोहना , स्याली , वनारा , डोडा , सोनवरा नदीहरु यस जिल्ला भएर बग्ने प्रमुख नदीहरु हुन । महाकाली बाहेक अन्य सबै नदिहरुको मुहान महाभारत पर्वत श्रीङ्खला र चुरे पर्वत श्रृङ्खला रहेका छन् ।
  • Passport- चैत्र २५, २०७३ सम्म २०७४-१-२९

    चैत्र २५, २०७३ सम्म दर्ता भएका फारामहरुको पासपोर्ट कार्यालयमा आइपुगेको व्यहोरा सम्वन्धित सवैमा जानकारी गराइन्छ । 

  • भवन सरेको सम्वन्धि सूचना २०७४-१-८

    जिल्ला प्रशासन कार्यालयको भवन भीमदत्त नगरपालिका-४ स्थित वडा प्रहरी कार्यालय नजिक सरेकोले मिति २०७४/०१/१० गते देखि सम्पुर्ण सेवाहरु सोही भवनवाट प्रवाह हुने व्यहोरा सम्वन्धित सवैको लागि यो सूचना प्रकाशित गरिएको छ । 

© सर्वाधिकार सुरक्षित गृह मन्त्रालय